Een update over bezige bijen, monsters en meer

Wat kan ik toch genieten van mijn stadstuin. Dat is het voordeel van je moestuin dicht bij huis. Nu helemaal met het thuiswerken door de corona maatregelen. Ik loop nu sneller even een rondje in de tuin als ik bijvoorbeeld koffie haal. En ook de lunch eet ik in de tuin. Als ik dan zo om mij heen kijk, zie ik allerlei insecten druk bezig. Helaas zijn er ook insecten die ik wat minder wenselijk vind, maar die worden weer door andere insecten op gegeten of door vogels, kikkers of egels.
Eigenlijk al mijn zaailingen zoals pepers, tomaten, aubergines en kolen zaten onder de luis. En ook de appelboom en aardbei ontkwamen er niet aan. Maar zie daar; de lieveheersbeestjes hebben dit jaar erg hun best gedaan met eitjes leggen in mijn tuin. En nu lopen dus overal van die monstertjes rond. Ik zag ze eerst alleen op de appelboom en verplaatste ze handmatig naar mijn pepers en aubergines. Maar nu lopen ze in heel mijn tuin rond en eten volgens mij hun buikje  heerlijk vol. Deze week een update over hoe alles groeit en bloeit in de tuin.

Pepers

Als je eerder mijn blogs hebt gelezen, weet je dat de pepers die jaar niet zo goed gingen. Maar gelukkig, ook dankzij de monsters, beginnen ze bij te trekken en de eerst pepers komen aan de kleine planten. Ze zijn volledig geacclimatiseerd en met wat voeding, gaat het helemaal goed komen. Helemaal als we weer zo warme zomer hebben als afgelopen jaar. Ik heb nog een paar planten die erg klein zijn en die staan nog in de kas. Als ze wat groter zijn, plant ik ze alsnog uit en geef ik ze nog een kans. Gelukkig heb ik veel annuum soorten, dus die geven wat sneller en eerder pepers. 

Tomaten

Ook de tomaten zijn gewend aan hun plaatsje in de tomaten kas. De laatste paar struiktomaten heb ik in een pot geplant. Normaal gesproken heb ik daar ook altijd succes mee, behalve vorig jaar. Maar toen waren alle tomaten rampzalig. Veel bloemen vielen er af en weinig tomaten. Deze tomaten staan niet onder een afdakje, maar als het lange tijd zou gaan regenen, kan ik ze altijd even binnen in de kas plaatsen. Tomaten houden niet van regen of water op de bladeren. Geef ze dan ook water onder bij de stam. Of zo als ik dat heb gedaan bij de kas, in een ingegraven potje naast de stam. Veel mensen denken trouwens dat tomaten veel water nodig hebben, maar dat is niet zo. Ze maken bij weinig water, goede wortels en gaan zelf dan op zoek. Als ik ze dan water geef, geeft ik ook gelijk wat voeding.

Moestuinbakken

Alle vakken van de bakken zijn nu allemaal gevuld. Andere jaren deed ik in ieder vak een andere plant en hield wel rekening mee wat goed naast elkaar kan zoals wortel met ui, dille met komkommer. Nu heb ik veel vakken met 2 soorten gevuld. En sommige zaadjes die zelf zijn opgekomen zoals rucola, wortel en koriander heb ik laten staan. Alles staat lekker door elkaar. Om te zorgen dat het water niet zo verdampt bij deze droogte heb ik ik overal stro gebruikt als mulchmateriaal. Vorig jaar is mij dat goed bevallen. Mijn moestuinbakken zijn nu een mooie polycultuur met alles door elkaar. Ik heb het idee, dat ik nu ook minder plagen heb en alles mooi in balans is. Nu lekker groeien en straks een heerlijke oogst. 

Fruit

De braam en framboos zijn aan het bloeien. Het is dan ook één en al gezoem van hommels en bijen. Ik ben er nog niet over uit wat voor soort mijn framboos is: een zomer of herfst. Meestal is de eerste serie niet zo mooi en klein en dan aan het eind van de zomer tot in de herfst zijn het mooie dikke vruchten. Ik heb dan ook altijd 2 oogstperiodes. Ik denk dus een herfstframboos De braam heeft mij ook nog nooit teleurgesteld. Hij zit altijd erg vol en heb altijd zoveel, dat ik er ook jam van maak en ze invries. Hij groeit mooi over mijn oppottafel van pallets heen. Hij neemt dus ook nog eens weinig ruimte in beslag. Ideaal voor in mijn kleine stadstuin. En nog een voordeel: het is een zonder stekels. 

De eetbare bloementuin

Bloemen zijn niet alleen heel mooi in de tuin, maar ook heel nuttig en vele zijn erg lekker. Je zult je verbazen hoeveel eetbare bloemen er zijn met verrassende smaken. Je kweekt je groente vaak voor een vrucht of voor een blad of wortel, maar vaak zijn de bloemen ook eetbaar. Een van mijn favoriete eetbare bloemen is de Oost-Indische kers. Dit is niet alleen een hele nuttige plant als vangplant voor luizen en rupsen maar bijna alles kun je eten. De mooie bloemen smaken pittig, met in het kelkje een klein zoetje. Je hebt ze in verschillende kleuren en ik heb een mix met mooie roze bloemen. Ook kun je de bladeren eten. Ik kies dan vaak voor de kleine jonge blaadjes. De smaak is vergelijkbaar met het pittige van rucola. En wist je dat je van de zaadjes een soort kappertjes kan maken. Vorig jaar heb ik dit gedaan en ik vond ze erg lekker, dus dit jaar maar weer. 

Bij bloemen is het erg belangrijk dat je ze vers oogst. Dus voeg ze als laatste toe aan een salade. Om te drogen is het beste om ze rond het middaguur te oogsten 

Saladess

De meeste eetbare bloemen gebruik ik om de salade een mooi kleurtje en verrassende smaak te geven. Hier gebruik ik Oost-indische kers ook voor, maar ook wat blaadjes van de goudsbloem (calendula) en de kleine individuele bloemetjes van de bieslook. De paarse bloemetjes hebben ook een pittige smaak en het bolletje is juist weer zoet. Ook de de bloemen van het komkommerkruid (bernagie) zijn een mooie toevoeging aan de salade. Andere mooie eetbare bloemen zijn: duizendschoon (dianthus),deze smaakt een beetje naar kruidnagel. Verder kun je de rozenblaadjes eten, bloemen van thijm, stokroos en klaproos , rucola en lavendel. Laat ook eens wat planten doorschieten zoals radijs, brocoli of palmkool. Je krijgt zo zelf zaad maar eerst heb je prachtige eetbare bloemen voor jezelf en voor de bijen. 

In olie, azijn of ijsblokjes

Aan het einde van het voorjaar gaat de daslook bloeien. De bladeren zijn dan niet meer lekker. De bloemen kun je gebruiken om heerlijke daslook azijn van te maken. Ditzelfde kun je doen met bieslook bloemen. Je laat ze een paar weken in azijn staan. Bij de bieslook, kleurt de azijn ook nog eens mooi roze van kleur. Het is ook erg leuk om in de zomer wat ijsblokjes te vullen met kleine bloemetjes voor een leuk fleurig gezicht in bijvoorbeeld een glas water.

De goudsbloem kun je ook laten trekken in olie zodat je er bijvoorbeeld calendula creme van kunt maken. Ik heb nog steeds een potje staan om dit verder af te maken. Ik moet namelijk nog op zoek naar bijenwas.

Vullen

Een hele lekker bloem om zo te eten als voorgerecht of als hapje zijn courgettebloemen. Je haalt de stamper uit de bloem en vult die met een roomkaas mengsel. Je kunt ze dan zo eten of nog even door een beslagje en dan even kort bakken in olie. Je kunt het beste mannelijke bloemen gebruiken als er bijvoorbeeld nog geen vrouwelijke zijn. Deze herkan je doordat ze alleen een steel hebben en nog geen mini courgette. 

Een andere bloem die je kunt vullen met roomkaas is de daglelie. Hij bloeit nu bij mij op dit moment. Ik had hem nog nooit geproefd, maar heeft een verrassende smaak, die ik moeilijk kan beschrijven. Je moet gewoon maar eens proberen. 

Thee

Je kunt bloemen ook drogen en dan bijvoorbeeld later gebruiken voor thee. De meest bekende is natuurlijk de kamille. Je droogtin principe alleen de hartjes. Ik heb zelf geen kamille in de tuin, maar vorig jaar tijdens een hardlooprondje heb ik wat meegenomen langs de kant van het kanaal. Ook heb ik goudsbloem en komkommerkruid gedroogd. Ik ben nog van plan om een theemelange te maken, met nog wat andere kruiden uit de tuin en dan geven de bloemen kleur, maar ook zeker smaak. 

De tuin begint al weer op de jungle te lijken

Met dit mooie weer, wil alles wel groeien. Tenminste al de planten genoeg water krijgen. Dat wordt dit jaar echt wel weer een probleem. Gelukkig heeft het een paar dagen geleden nog wat geregend. Niet alleen deed dit de planten goed. Maar ook de regenton is weer gevuld. Ik merk echt het verschil met mijn achter- en voortuin. In de achtertuin staat alles dicht op elkaar en is de grond bijna niet kaal. Hier is het nog redelijk te doen qua droogte. Ook mijn moestuinbakken staan niet de hele dag in de zon en dat scheelt. In de voortuin, waar de zon vanaf het middaguur komt, is het veel droger. Hier hebben we wat gras; een postzegel zoals ik het noem en is ook ruimte voor eenjarigen. Het gras begint al weer wat bruin te worden en ook zijn een aantal planten de afgelopen 2 jaar een stuk kleiner geworden zoals de hosta's en de vrouwenmantel. 

Eerste oogsten

Het eerste echte oogsten is nu dan ook echt begonnen. De rucola is al zo groot dat we vorige week stamppot rucola hebben gegeten. Ook de pluksla is nu groot genoeg om hier van te oogsten. Ik vind het altijd heerlijk om ook allerlei eetbare bloemen te gebruiken. De vrolijkt de salade altijd lekker op en ze zijn nog lekker ook. Op dit moment kan ik al blaadjes oogsten van de Calendula, Komkommerkruid, Daglelie en Bieslookbloemen. De kruiden in de voortuin zijn nu ook erg mooi. Ik heb al een gedeelte gedroogd in mijn voedseldroger. Ik ben tegenwoordig ook erg actief op Instagram met 2 accounts. Eentje over koken oa met producten uit de moestuin en eentje met alleen de moestuin. Dus wil je veel foto's zien van mijn tuin, volg mij dan. 

Plagen

Helaas is dit ook het moment van allerlei insectenplagen. De pepers, aubergine en andere plantjes die ik in mijn kas heb staan, zitten vol luizen. Maar gelukkig is het tijdperk van de lieveheersbeestje larven ook aan gebroken. Als je goed rondkijkt, vindt je ze overal, deze kleine gekke beestjes. Het lijken wel prehistorische monsters. Maar wel mijn lievelings monsters. Helaas heb ik gisteren ontdekt dat de Buxusmot ook mijn Buxus heg in de voortuin vol eitjes heeft gelegd. Nog niet heel veel rupsen gelukkig. Ik heb heel veel eitjes uit de heg geschud en deze verband. Een paar rupsen vind ik prima, maar 1 mot kan wel 800 eitjes leggen. Ook heb ik een feromonenval besteld, hopelijk kan ik zo de schade beperken. De mannetjes worden in de val gelokt en kunnen zo niet paren en hopelijk komen er zo geen nieuwe eitjes. 

Tomaten

De tomaten heb ik nog niet uitgeplant. De reden was dat ik ze nog niet groot genoeg vond en ze eerst in de kas een plekje heb gegeven. Ik ben dan ook erg blij met mijn upgrade in de kas met planken. Alles kan lekker sterker worden en toch al wel wat afharden. Ik hoop dat het een beter tomaten  jaar wordt dan vorig jaar. Ik had weinig oogst door veel bloemval. Er waren zelfs planten bij die geen enkele tomaat hebben gegeven. Dit jaar kweek ik de volgende soorten Roma, Wherokowhai, Paarse cherry, Green zebra, Tumble, Dwarf Beryl Beauty, Cosmic Eclipse, Ananas, Coeur de Boeuf, Green doktors frosted, Gardeners delight, Maglia Rosa, Tiny Tom, Noir de Crimée. We zullen zien wat het wordt.

Pepers

Zoals ik al eerder schreef, zijn mijn pepers niet zo heel goed in vergelijking met vorig jaar, door allerlei plagen. De sterkste en grootste planten heb ik inmiddels uitgeplant in mijn pottentoren. De eerste mini pepertjes komen er al aan. De rest staan nog lekker warm binnen in de kas. Als straks de tomaten zijn uitgeplant, kunnen deze ook nog even blijven staan op de bovenste plank. Hopelijk hebben we een lange zomer en krijg ik toch nog een peper oogst met mijn lievelingspeper de Jalapeño. Afgelopen jaar heb ik met de oogst van vorig jaar nog een heerlijke chipotle en Adobe gemaakt. 

Drukte in de stadstuin

Het voorjaar is een drukke periode in de moestuin. Niet alleen zaaien, maar ook verplanten/verspenen, verpotten, snoeien en onkruid wieden. Alles begint te groeien ondanks dat het 's nachts ook nog best koud is. Het is dan wel niet onder het vriespunt, voor vele planten zoals pepers, paprika's, courgettes, pompoenen en komkommers is het gewoon nog te koud. Onder de 12 graden stoppen ze met groeien. En juist in het begin hebben ze niet te veel temperatuur schommelingen nodig. Nu met de koude nachten dek ik de plantjes in de kas nog af met noppenfolie tegen de kou. Nog een paar dagen en dan hebben we de ijsheiligen weer gehad en kan alles langzaam naar buiten en kunnen sommige andere planten ook buiten gezaaid worden zoals mais, courgettes, pompoenen en bonen. 

Verspenen
Afgelopen dagen ben ik druk geweest met het verspenen/verplanten van allerlei zaailingen. De meeste van deze plantjes hebben al een aantal echte blaadjes, los van de kiembladeren. Pak de plantjes voorzichtig vast bij een blaadjes en niet bij het steeltje. Daar zijn ze namelijk veel fragieler en kun je ze gemakkelijk beschadigen. Tomaten kun je helemaal met het steeltje tot de eerste bladeren in de aarde plaatsen. Aan de steel groeien dan namelijk ook nieuwe wortels. Geef de eerste paar dagen wat extra water.

Uitdunnen
Ik heb meerdere kweekbakjes met sla staan. Hier heb ik een aantal uit gepakt en in een potje geplaatst. Zo kunnen die verder groeien voordat ze naar buiten gaan. Een paar andere heb ik in een iets groter bakje geplaatst met minder ruimte. Die kunnen dan een paar weken later uitgeplant. De rest dun ik wat uit en probeer ik ook zo veel mogelijk in leven te laten. Iedere paar weken een paar in een potje en je hebt weken verse sla in plaats van alle sla tegelijk. Je stelt daardoor de oogst steeds wat uit. Ook wortels, bietjes of radijsje kun je uitdunnen. Dit zijn trouwens planten die je direct op goede plaats zaait.  Zo krijgen ze meer ruimte om te groeien. Het beste is om ze af te knippen met een schaar. Als je ze er namelijk uittrekt, kun je ook de worteltjes van de anderen beschadigen. 

Kweekkast/tomatenkas
Vorig weekend heb ik mijn tomatenkas een upgrade gegeven en daar maak ik nu dankbaar gebruik van. Het staat vol met mijn zaailingen. Ik kon er ook lekker in werken bij het verplanten. Het wordt er overdag lekker warm en koelt s'nachts minder af. Ik heb er losse planken in gemaakt, dus straks kunnen de tomaten er alvast in en houd ik ruimte voor de laatste zaailingen. De onderste planken staan op ongeveer een meter hoog, dus eerst ruimte zat voor de tomaten. Alle planten zijn allemaal nog redelijk klein, dus ik laat ze vooral nog even groter worden voordat ze naar buiten gaan of op de juiste plaats komen te staan. Beter eerst wat sterker worden. 

Andere klussen
Het onkruid groeit ook al weer snel. Het lijkt soms wel sneller te groeien dan de planten die ik wil dat groeien. Helemaal na die paar dagen van regen. Gelukkig heeft dat de tuin goed gedaan, maar dat was niet genoeg. Wat mij betreft mag het 's nachts lekker regenen en dan overdag droog. Hopelijk hebben we niet zo'n droge zomer als afgelopen 2 jaren. 
De aardbeien hebben vandaag ook een dikke laag stro gekregen. Ze doen daarbij hun naam eer aan in het Engels; strawberries. Vorig jaar heb ik dit ook gedaan en het scheelt ook een heleboel in water geven en de vruchten blijven mooi schoon.  Ze staan bij mij in balkonbakken aan de schutting, dus moeten al wat meer water hebben. De eerste bloemen zitten er in, dus nog even geduld voor de eerste aardbeien. 

Waar hebben jullie het druk mee? 

Budget vriendelijke moestuin

Ik zie het steeds meer mensen die aan moestuinieren beginnen. Niet alleen in de tuin met moestuinbakken, maar ook gewoon in potten of een deel van de tuin. Vooral in het begin heb je veel dingen nodig en niet iedereen heeft daar het geld voor (over). Je kunt ook prima met een kleiner budget moestuinieren. De sleutel hierbij is recyclen. Niet alleen leuk, handig, maar ook ontzettend duurzaam. Ik vind het gewoon ook erg leuk om alles te hergebruiken en niet alles zomaar weg te gooien. Deze week een aantal tips om budget vriendelijk aan de slag te gaan met je (stads) moestuin. 

Zaaibakjes
Heel veel groente en kruiden zaai je voor, zodat je het later kan uitplanten in de tuin of in potten. Ik spaar gedurende de herfst en winter allerlei bakjes van groente en fruit. Dit zijn bakjes van druiven, snoeptomaatjes, gewone tomaten, bakjes van de chinees of yoghurtbekers. Het handigst zijn ook die, die een deksel hebben. Zo heb je namelijk een mini kas voor de eerste periode. De lage bakjes gebruik ik voor de kolen, kruiden, sla en vele bloemen. De grotere emmers bv die van snoepgroente of yoghurt emmers gebruik ik voor de planten de gelijk wel wat ruimte/diepte nodig hebben zoals courgette, pompoen of mais.

Potten
Als de planten wat groter zijn, moeten ze in een grotere pot bijvoorbeeld een P9 potje. Veel hoveniers gooien deze weg, dus vaak kun je ze daar gratis ophalen. Ik heb in de loop van de jaren verschillende potjes verzameld, van groot tot klein. Wil je echt wat grote potten, gebruik dan emmers. Er zijn vaak ook wel bakkerijen die emmers wegdoen waar bijvoorbeeld suiker in zat. Ook kun je een bouwemmer van bv 20 liter kopen voor iets minder dan 2 euro. Deze zijn net zo groot als duurdere potten. Maak een paar gaten in de bodem en klaar. 

Plantenvoeding
Plantenvoeding kun je prima zelf maken. Het gemakkelijkst en goedkoopst is compost. Dit maak je van je eigen groente afval uit de keuken of afval uit je tuin. De goedkoopste versie is een compostbult met bijvoorbeeld gratis pallets. Ik heb een compostton gekregen en die past gemakkelijk in mijn kleine stadstuin. Andere plantenvoeding die je kunt maken is bijvoorbeeld brandnetelgier of noekepoekesap.

Plantenlabels
Ik maak de plantenlabels op verschillende manieren. Eén jaar heb ik ze gemaakt van kurken op een satéprikker. Ook heb ik ze van melkcontainers gemaakt. Gewoon in stukjes knippen en dan met watervaste stift er op schrijven. De laatste paar jaar maak ik ze van oude luxaflex. Deze knip ik ook in stukjes op maat. Bijvoorbeeld klein en doormidden bij de zaaipluggen en groot bij de grotere potten. Er zijn op Pinterest ook heel veel leuke betaalbare ideeën zoals takken, stenen of andere materiaal. 

Zaden
Heel veel zaden, behalve de F1, kun je zelf oogsten. Van vele soorten, met name bloemen heb ik al vele zaden zelf geoogst. Je laat bijvoorbeeld de kolen of sla in bloei komen en de zaadpeulen dan drogen aan de plant. Mijn wortel is vorige jaar in bloei gegaan en daar heb ik bijvoorbeeld ook zaden van bewaard. Tegenwoordig kun je ook heel goedkoop bij de Lidl zaden kopen. En ruilen is ook een goede manier om je zaadcollecties uit te breiden. In de winter zijn er in vele facebookgroepen ook zaad enveloppen  van bijvoorbeeld pepers, paprika's of tomaten. Van deze soorten is het ook gemakkelijk om zaden te oogsten. 

Zaaigekte

Het zonnetje schijnt, het is lekker weer, het lijkt of iedereen aan het zaaien is. Ik geloof ook dat door de corona veel meer mensen aan het zaaien zijn. Daarnaast hebben sommige ook meer tijd, doordat ze niet meer of minder aan het werk zijn. Gelukkig kan ik gewoon thuis door werken. Het is alleen wel anders dan ik me had voorgesteld. Ik zou eind maart voor lange tijd op vakantie en dat is helaas niet door gegaan. Hierdoor had ik nog niet echt plannen gemaakt voor de moestuin en ook nog geen zin om weer een blog te schrijven. Maar zoals nu veel dingen in de wereld, is alles anders. Door het thuiswerken,, waardoor ik iedere dag wat sneller even in de tuin loop en het mooie weer, is de zaaiwoede bij mij ook begonnen. En dan nu ook eindelijk weer de inspiratie gevonden om een blog te schrijven.

Pepers
Mijn pepers had ik al wel voorgezaaid en zouden bij mijn ouders staan. Eerlijk gezegd heb ik ze een beetje verwaarloosd en dat is helaas ook te zien. Ze hebben last gehad van allerlei ongedierte. Eerst zijn ze half opgegeten door kleine slakjes die zich ergens hadden verstop, daarna de rouwvarenvlieg en nu de luizen. Ze staan nu allemaal al in mijn kleine tomaten kas en ik hoop dat het weer wat bij trekt. Ook niet alles is opgekomen, dus ik heb nu nog een tweede ronde gezaaid. Is wel wat laat, maar we zullen zien. Met een mooie zomer komen we een heel eind.

Bloemen
Bloemen zijn onmisbaar geworden in mijn tuin. Mijn moestuintje heb ik bij huis dus het is een combinatie van siertuin en moestuinbakken / potten. Ik probeer zo veel mogelijk een eetbare tuin te maken, maar er is zeker ruimte voor andere planten. Bloemen horen hier bij. Ik heb wat meerjarige bloemen, maar ook eenjarigen gezaaid zoals: mini zonnebloem, verschillende soorten goudsbloem, zinias, Oost-Indische kers, amarant (5 soorten), juffertje in het groen, phaecelia, siererwt, lupine en nog meer. De eerste eetbare bloemen bloeien nu al weer. Het komkommerkruid en goudbloemen van vorig jaar trekken nu al weer vele insecten.

Vroege groente
Al voor mijn vakantie heb ik de eerst vroege groente gezaaid en die komen bijna allemaal al op. Alleen de peultjes moest ik opnieuw zaaien, terwijl de tuinbonen en erwten al wel mooi groeien. Ook komt de eerst sla, radijs en lente uit al op. De allereerste groente of eigenlijk kruid die ik als eerste oogst is de daslook. Deze heeft nu al weer bijna bloei. Ook de bieslook is al weer supermooi en er vormen zich ook al weer bloemknoppen. Beide hebben zo'n heerlijke smaak.

Zomergroente
De zomergroenten tomaat, courgette, aubergine en pompoenen heb ik deze week ook gezaaid. De aubergine trouwens al veel eerder, tegelijk met de pepers, maar die zijn ook wat verwaarloosd. De tomaten zijn vorige week gezaaid en dit weekend ook de snelle groeiers zoals courgette en pompoen en komkommer. Ik zie al veel mensen die dit al buiten hebben staan. Nou bij mij gewoon nog binnen en wacht nog zeker een maandje. Ik wil het risico niet nemen met eventuele koude temperaturen. Laat ze eerst maar lekker groot worden, dan zijn ze ook beter bestand tegen de eventuele slakken. Want de courgettes en pompoenen worden altijd erg lekker gevonden door deze moestuin vijanden.

Hoe ver zijn jullie al met het zaaien? Kun je je inhouden met dit mooie weer? Of gebruik je gewoon je verstand en wacht je nog even met veel dingen in de volle grond. 

We zijn er weer: pepers zaaien.

Het is al weer een hele tijd geleden dat ik een blog hebt geplaatst. Ik heb even terug gekeken en het was begin november. Nou in die tussentijd heb ik ook niet echt wat gedaan aan mijn stadstuin. Ik vind het ook wel even fijn om niet iets te hoeven doen. Ik kon mooi tijd besteden aan mijn andere hobby's. Maar nu begon toch het besef dat de maand februari is begonnen. Dat betekent pepers zaaien, als ik tenminste op tijd een mooie oogst wil hebben. Vorig jaar ben ik ook de eerste week van februari gestart met zaaien. Als je zo vroeg wilt zaaien, heb je wel wat hulpmiddelen, lees kunstlicht nodig. In diverse  Facebookgroepen zag ik dat in in vergelijking met de andere peper lovers, al redelijk laat ben. Nou ik vind het vroeg genoeg.... 

Keuzes maken
Stap 1 was het maken van keuzes. Ik heb namelijk een groot assortiment van verschillende pepers. Een aantal heb ik al eerder gezaaid en een aantal nog niet. Ik zou ze allemaal wel willen zaaien, maar daar heb ik helaas geen tijd en vooral geen ruimte voor. De laatste 2 jaar kom ik tot ontdekking, dat ik de hele hete pepers veel minder gebruik. Daarentegen de mildere soorten juist veel meer. Ik heb dan ook gekeken welke pepers ik in de keuken regelmatig gebruik. Mijn keuzes zijn hierop gebaseerd. De meeste zijn annuum, de wat gemakkelijker soorten. Ik ga vele soorten Mexicaanse/Guatemalateekse pepers zaaien zoals de Jalapeño, Serrano, Guaque criollo, Guaque mexicano, Chiltepe en Chile Chocolate. Verder ook nog wat mooie zoals de chinese 5 color en eentje om heerlijke paprika poeder van te maken. Deze komt uit Hongarije. Ook weer wat verschillende paprika's en de Pardon peper. Deze vind ik echt heerlijk. Met wat olie op de bbq of in de oven en dan wat zout er op. Heerlijk!

Zaaien
Het zaaien doe ik ook dit jaar weel in plugs. Je moet er wat meer geld voor betalen, maar ik vind het zoveel handiger; niet alleen met zaaien, maar ook bij het verplanten. Ik zaai twee zaden per plug en als ze dan beide opkomen, probeer ik eventueel eentje te verwijderen of ik knip deze dan gewoon weg. Het voordeel van de plugs is ook dat je de worteltjes ziet, als het tijd is om te verplanten. Inmiddels zijn er al flink wat pepers ontkiemd. En bijna zoals elk jaar zijn de Jalapeños het snelst. 

Verzorging
Voor het ontkiemen heb je geen licht nodig, maar ik zet ze altijd gelijk in het kunstlicht, waarbij ik gebruik maak van een TL met de juiste kleuren en ook rode en blauwe led lichten. Dit installeer ik in een plastic kastje die ik bekleed heb met bubbeltjesplastic met een zilveren binnenkant. Zo blijft het allemaal lekker warm. Voor het ontkiemen heb je namelijk warmte nodig. Zodra alles is ontkiemd, kan het wel wat minder warm. Dan doe ik het kastje ook altijd een beetje open, zodat er ook wat ventilatie is. Je moet zorgen dat de zaden niet te nat zijn, maar ook zeker niet uitdrogen. Iedere dag gewoon even controleren. 

Hebben jullie ook al weer pepers of andere groenten gezaaid? Ik ben benieuwd naar de soorten. 

Overwinteren of niet

2 weken gelden hadden we dan de eerste nachtvorst van dit jaar en ook deze week was de temperatuur rond het vriespunt. We hebben natuurlijk eerder nachtvorst gehad in dit jaar in de wintermaanden. Maar dit is toch weer de eerste keer na de zomer. Ik vind het mooi om te zien dat sommige planten zo sterk zijn. Zo hebben een aantal van de pepers, slechts enkele aangetaste bladeren. De plaats zegt soms helemaal niks. Zo hebben een aantal pepers die ik in de kas heb gezet, vorstschade en een paar andere niet. Voorgaande jaren heb ik verschillende peper planten overwinterd. Ook dit jaar ga ik dat met een aantal doen.

Bonchi
De bonsai pepers gaan zeker overwinteren. Deze staan al weer een paar weken binnen en mijn Fatali Yellow heeft voor het eerst ook een pepertje. De Chiltepe bonchi heeft het dit jaar moeilijk gehad. In de winter heeft hij veel luis gehad en daardoor durfde ik hem ook niet mooi te snoeien. Tijdens onze vakantie heb ik hem ook binnen gehad en toen kreeg hij helaas weer veel luis. Hij is nu dus wat uit vorm, maar dat laat ik eerst zo. Hij staat vrij warm (in de woonkamer) dus de vorm snoei ga ik pas weer in het voorjaar toepassen.

Oudere pepers 
Ik heb ook ieder jaar wat pepers binnen staan. Vorig jaar is deze collectie steeds kleiner geworden, dus eigenlijk zijn er nu nog 2 van over. Deze planten zijn beide al 3 of 4 jaar oud: Scotch Bonnet Yellow en Chile Loco geel en rood. Deze twee kleuren zitten in 1 pot. Deze laatste pepers soort is van de Pubenscens groep (zwarte zaden) en kunnen ook wat beter tegen de kou. De grootste uitdaging zullen ook weer de luizen zijn en het weinige licht in december en januari. 

Snoeien
Als je pepers binnen wilt overwinteren is het beste om ze flink te snoeien. Daarnaast moet je ze op een wat koelere plek zetten, zodat ze wat kunnen gaan slapen. Dit doe je ook door ze weinig water te geven. Je kunt er natuurlijk ook voor kiezen om drastisch te snoeien, zodat je een bonchi krijgt. Ik ga dit misschien nog wel doen met de Chinese 5 color, die ik het kasje heb staan. Wil je weten hoe je dit moet doen? Lees dan mijn eerdere blog over bonchi's 

Herfstoogst

We zitten inmiddels volop in de herfst. De bladeren beginnen nu toch echt te kleuren en te vallen. Ook de laatste warmteminnende planten worden rap minder. Ik zag nog steeds een courgette groeien aan de plant, maar helaas ik heb hem te lang laten zitten en nu is hij al aan het rotten aan de plant. Ook vond ik nog een komkommer. Deze ziet er nog prachtig uit en zal ik dan heerlijk op gaan eten. De herfst is meestal het einde van de moestuin cyclus, maar is toch nog genoeg te oogsten en zelfs nog te planten.  Alle rijpe pepers heb ik nu eerst geplukt. Toch nog een mooie mix van kleuren, vormen en smaken. 

Pepers.
Toen ik mijn tomaten ruimde in de kleine kas, heb ik hier wat losse potten met pepers naar toe verhuisd. Deze staan nu net even wat warmer en beschutter dan dan de rest. Ik heb namelijk ook nog veel pepers in mijn pottentoren staan. Deze staan er nog erg goed en heel groen bij. Iedere keer als ik maar een beetje de peper zie kleuren haal ik ze eraf. Helaas wordt er volgende week nachtvorst verwacht, dus denk ik dat ik ook de onrijpe groene pepers zal moeten oogsten. Maar dat is niet zo erg, want zat zijn voornamelijk Jalapenños. Deze zijn heerlijk groen te eten. 

Tomatillos
De laatste jaren willen mijn tomatillos niet meer zo best. Ik heb nu zaad uit Nederland en dat levert eigenlijk nooit zo veel Tomatillos op. Ook heb ik een paarse variant uit Guatemala. Deze zit nu wel helemaal vol bloemen, maar zal de plant met de  verwachte nachtvorst afsterven. Gelukkig heb ik nog wel wat kunnen oogsten en ook al kunnen eten. Ik heb in verschillende groepen al gezien dat mensen op zoek zijn naar recepten hiermee. Wat erg lekker is, is het maken van een groene pittige salsa. Je roostert de tomatillos met een pepertje in een droge koekenpan. Dit zelfde doe je met een uitje en een knoflook teentje. Dat doe je dan allemaal in de vijzel met nog wat zout en eventueel wat citroensap. Heerlijk als pittige salsa bij Mexicaans eten. 

Knoflook
Het is nu het tijdstip om knoflook te planten. Normaal gesproken houd ik de regel 10-10-10 aan. Dat is op 10 oktober, 10 cm uit elkaar. Dit jaar dus wat later omdat ik nog geen tijd er voor gemaakt had. Nu komt het eigenlijk wel goed uit, want het is nog vrij warm geweest. Knoflook heeft kou nodig om goed te groeien. Ik heb dit jaar ook weer mooie dikke paarse knoflook uit Frankrijk mee genomen. De tenen waren echt enorm. Hopelijk levert dit mooie dikke bollen op. Voor de echte winter zullen ze met het groen nog boven de grond komen en dan de eerste helft van 2020 verder groeien tot aan de oogst zo rond juni. 

De veelzijdige pompoen

De pompoen of kalebas is een echte herfstgroente. Oorspronkelijk komen ze uit Midden-Amerika net als mais, tomaat en vele pepers. In mijn tuin heb ik geen ruimte om pompoenen of kalebassen te kweken. Gelukkig hebben mijn ouders een grote tuin en kunnen mijn zaailingen daar lekker groeien. En dat hebben ze dit jaar dan ook fantastisch gedaan. Ik heb twee soorten gezaaid: de oranje Hokkaido en de Guicoy, een soort uit Guatemala. Dit is dan ook al een hele oude soort. Hij is niet gemakkelijk te schillen, maar zeker te moeite waard om te eten. Je moet gewoon wat meer moeite doen vanwege de vorm. Ik heb de pompoenen nog niet exact geteld, maar het zijn per soort in ieder geval 6. Een aantal heb ik geoogst en de rest laat ik nog lekker narijpen. Met pompoenen kun je dus vanalles maken.

Pitten
De meeste mensen gooien de pitten uit de pompoen direct weg. Maar je kunt ze ook heerlijk met schil eten. In de winkel kun je van die groene pompoenpitten kopen. In de witte schil zitten ook deze pitten, maar dat is nogal een werkje om die er uit te krijgen. Hiervoor telen ze dan ook schilloze pitten. Ik heb hier inmiddels zaadjes van, maar dit jaar niet gezaaid. Misschien volgend jaar. Nu heb ik dus de pitten van de Hokkaido pompoen. Je maakt ze helemaal schoon en legt ze dan op een bakplaat met wat koriander- en komijnzaad. Je doet ze ongeveer 30 min in een hete oven tot ze goudbruin zijn. Daarna wat zout er over heen en je hebt een heerlijke snack.

Pompoenrisotto
Ik heb inmiddels een heerlijk verrassend pompoenrecept ontdekt. Ik kende inmiddels wel de soepen, de quiche en als geroosterde groente. Nu dus risotto. Je kookt te pompoen en maakt hier puree van. Dit voeg je dan samen met de bouillon die je gaat gebruiken voor de risotto. Op het eind nog wat pompoenblokjes toevoegen en garneren met rucola (nog steeds uit de tuin) en Parmezaanse kaas. Echt een aanrader.

Sier
Pompoenen zijn niet alleen lekker, maar ook erg decoratief. Meestal wordt hier dan ook de kalebas voor gebruikt. Ik heb nog een fleskalebas van vorig jaar. Deze is helemaal ingedroogd en heb ik geschraapt. Hij is nu mooi ter decoratie. Nu met Halloween is het ook erg leuk om de pompoenen uit te hollen. Vorige jaren heb ik wel grote Halloween pompoenen gehad. Het is wat werk, en helaas niet langhoudbaar, maar dan heb je ook wat. Mooi met een waxinelichtje erin. Je kunt op internet mooie figuren vinden. 

Wat doen jullie allemaal met de pompoen, nog verrassende recepten? 

Herfstopruiming

We zitten al weer een paar weken in de herfst. En het is ook al echt herfstig weer; regen wind en nu langzamerhand ook koudere temperaturen. Gelukkig scheen gisteren toch ook nog de zon. Heerlijk zo, na al die dagen met de regen. En dan gelukkig ook nog in het weekend, want zo kon ik ook nog wat doen in de tuin. Ik ben langzaam verder gegaan met het opruimen. Een week of 3 geleden was ik al wat begonnen met het verwijderen van de potten aubergines en patisson, waar toch al geen vruchten meer in groeiden. Nu dus verder. En dan is het droge weer wel ideaal, want dan kun je alles schoon opruimen. Helaas moet bij mij ook alles buiten staan, dus echt droog opruimen lukt toch eigenlijk nooit. 

Tomaten
De tomaten moesten er dan nu toch aan geloven. De Tiny Tom had ik al eerder opgeruimd. Het weer wordt nu toch echt veel kouder en ik geloof dat de tomaten die nog aan de planten hingen daar niet meer gingen kleuren. Deze krijgen een plaatsje in de vensterbank bij wat appels. Helaas zijn er nog een 3-tal soorten waarvan ik nog geen enkele rijpe tomaat heb gekregen dit jaar. Hopelijk kleuren die nog in de vensterbank. Het is verbazingwekkend dat ik ook dit jaar niet de schimmelziekte op de tomaten heb gekregen, zelfs nu niet met het vochtige weer.

Nieuwe tijdelijke plaats
De tomatenkas is dus nu helemaal leeg en dus een ideale plek voor de planten, die nog redelijk goed zijn, maar ook zeker niet winterhard zoals de pepers. Een aantal hangen nog mooi vol met pepers en staan in de losse potten. Ik heb een stelling in de kas gezet en daar staan nu een aantal pepers op. Ook de zoete aardappel kan daar nog lekker even doorgroeien tot dat het daar ook te koud wordt. Mijn kleine kas nu ook mooi fungeren als opslag voor alle spullen, dan staan ze in ieder geval wat droger.

Niet alles opruimen
Ik ruim lang niet alles op. Wat kan blijven staan of liggen, laat ik zo. Ik wil er toch niet iets nieuws zaaien en zo voorkom je ook dat er onkruid groeit. Ook is het goed voor allerlei insecten en egels. Die hebben mooie schuilplekken onder de 'rommel' en bladeren. En waarom zou ik een bloeiende broccoli er uit trekken? Er komen nog steeds bijen op af en anders is de tuin ook zo kaal. Ik vind het ook mooi om te zien hoe de peulen met zaadjes groeien. De cirkel is weer rond van zaadje naar plant, bloem en weer zaad. Zijn jullie ook al aan de het opruimen begonnen?