De tuinapotheek

Daar zit ik dan met griep thuis, net zoals zo veel nu in Nederland. Het is al weer wat jaren geleden dat ik griep heb gehad, maar nu moet ik er toch aan geloven. Ik zit dan ook op de bank met een kopje salie thee met gember. Ik neem een paar keer per dag een lepetje van mijn eigengemaakte kruidendrank. En wat ben ik blij met  mijn stadstuintje met allerlei platen en kruiden die mij kunnen helpen. Deze keer over een aantal planten die geneeskrachtige eigenschappen hebben en daarnaast gewoon lekker en gezond zijn in het eten. Hoe kweek je ze en hoe gebruik je ze als medicijn tegen de griep.

Salie

Salie wordt al heel lang in verschillende culturen gebruikt. Ik heb het nu zo'n 2 jaar in mij kruidentuin staan. Het is erg lekker bij varkensvlees. Ook lekker om op het laatst even te bakken. Salie zuivert het bloed en zorgt dat het slijm vermindert in de luchtwegen en is ontstekkingsremmend.  En laat ik daar nu ook last van hebben. Je kunt het als thee gebruiken tegen keelpijn maar ook gebruiken om te gorgelen. Een ideale thee bij griep. Salie is heel gemakkelijk te kweken in een pot maar ook in de volle grond. Salie houdt van kalkhoudende en goede waterdoorlatende grond en veel zon. Het is een meerjarige plant. Een goede snoeibeurt doet wonderen. In de winter is hij nog mooi grijsgroen, maar ik zorg dat ik altijd in de winter gedroogde bladeren heb voor thee of kruiden. In de zomer krijgt salie ook mooie paarse bloemen die veel insekten aantrekken. 

Tijm

Tijm is ook zo'n heerlijke kruid. Ik gebruik het heel veel in Italiaanse, maar ook Guatemalteekse gerechten. Tijm staat al jaren bij mij in de kruidentuin in de voortuin. Het is net als salie een groenblijvende plant. Je moet hem wel eens per jaar goed snoeien zodat hij mooi compact blijft. Tijm houdt ook van zon en krijgt in de zomer kleine witte bloemtjes. Ik doe die ook altijd door het eten. Tijm kun je ook heel gemakkelijke drogen zonder een droogmachine. Na het drogen ris ik de blaadjes van de steeljtes. Deze bewaar ik dan in een potje. Tijm is net als salie goed voor de luchtwegen. Je ziet dan ook in veel hoestdranken tijm als ingredient. Ik heb zelf ook een hoestdrank gemaakt met tijm gemaakt en onderraan staat het recept.

Gember

Gember is ook een van de meest geneeskrachtige planten die er zijn. De wortel wordt als specerij gezien. Ik heb altijd een stukje in de koelkast liggen om toe te voegen aan het eten. En 'smorgens een stukje in de thee. Gember is ontstekkingsremmend en werkt erg goed tegen misselijkheid. Ook weer ideaal bij griep. Gember kun je ook zelf kweken in een pot. Het is heel simpel. Je neemt een stukje verse gember, een grote pot en potgrond. Vul de pot met de potgrond en leg de gember wortel met de knopen naar boven. Bedek het met een klein beetje grond en geef iedere dag water tot er blaadjes komen. Na een paar maanden kun je gember oogsten. Ik ga in maart ongeveer mijn gember en kurkuma planten omdat er dan wat meer licht is. 

Keelsiroop

Van bovenstaande ingredienten heb ik mijn eigen keelsiroop gemaakt. Want wat is fijner om je eigen medicijnen uit de tuin te halen. Ik heb salie , gember en tijm met suiker langzaam laten koken. Eenmaal afgekoeld heb ik citroensap ( voor de vitamine C) en honing toegevoegd. Afgekoeld in een fles gedaan en klaar was mijn keelsiroop. Ik had hem al eerder gemaakt met de hoop dat ik hem niet hoefde te gebruiken, maar nu komt hij mooi van pas. Er zijn nog een heleboel andere geneeskrachtinge planten in de tuin, die je bij van alles kunnen helpen. Je hoeft niet altijd direct naar medicijnen te grijpen. Soms lukt het ook gewoon met je tuin!

April doet wat hij wil

Niets is zo veranderlijk als het weer en dat blijkt nu ook al weer. In maart nog heerlijk warm weer gehad en nu in april weer kouder dan normaal. Pasen was zelfs nog kouder dan kerst. Op zich is het het niet zo erg dat het wat kouder is, maar de plantjes groeien nu niet echt hard. Daarnaast heeft de nachtvorst van afgelopen dagen ook niet veel goeds gedaan. Hier bij ons in de tuin lijkt het allemaal mee te vallen en voor zo ver ik weet hebben we maar 1 nacht onder het vriespunt gehad. Ik had al wat zaailingen van bloemen in een pot gedaan, maar omdat ze er toch niet zo mooi bij stonden ook besloten om ze niet af te dekken. Voor zo ver ik kan zien, is dit ook de enige vorstschade. Op nieuw zaaien dus. Het lijkt dat de appelbloesem ook geen schade heeft. Want het is toch wel zonde om geen appels te hebben dit jaar. Hopelijk is het voor de fruittelers in de rest van het land de schade meegevallen en hebben ze toch een fruitoogst.
Deze keer een update van mijn tuin. Door het mooie weer is er toch al vanalles te zien aan vroege groente, fruit en kruiden.

Peulvruchten
Ik heb dit jaar 5 soorten peulvruchten in de mijn tuin staan. Als eerste heb ik  peultjes voorgezaaid in huis. Deze staan inmiddels als wat langer buiten en beginnen al mooi te groeien. Daar tussen heb ik nog wat andere peulen gezaaid, maar die lijken niet op te komen. In een klein stukje tussen de bakken heb ik een laagblijvende doperwt gezaaid. Dit is nu al een mooie compacte plant. In een bloembak heb ik de kruiperwt van Taco's Tuinen  . Dit moet ook een laagblijvende soort zijn. Als laatste heb ik toch weer bonen uit Guatemala gezaaid. Deze staan nog in een bakje. Ze stonden al buiten en met de kou heb ik ze goed afgedekt en ze lijken dit te hebben overleefd. Dit weekend maar eens in de bak plaatsen, want ze worden nu toch echt wel groot. 

Fruit
De braam is al weer helemaal aan het uitlopen. Deze groeide over mijn vuilcontainers heen, maar door een wisseling staat hier nu mijn oppottafel van pallets. Hopelijk dit jaar ook weer grote zoete bramen. Ik had ze vorige extra veel water gegeven zodat ze groot werden. 
De framboos loopt gelukkig ook weer uit. Ik was er bang voor dat de verhuizing van de plant zijn einde was geworden, maar gelukkig niet. Hij staat nu in het voorjaar op een wat donkerder plaats door de schaduw van het schuurtje van de buren, maar straks als er frambozen aan zitten toch genoeg zon voor de zoete smaak.
In de voortuin begint de vijg ook al weer uit te lopen. De eerste kleine vijgen kun je al weer zien. Er zaten nog een paar van vorig jaar aan, maar die waren inmiddels verrot en heb ik verwijderd.
De Aardbeien beginnen de eerste bloemen te krijgen. Deze staan gewoon in balkonbakken en doen het ook prima. Elk jaar een beetje mest in de vorm van compost en ze zijn weer blij. 

Kruiden
De kruidentuin in de voortuin is een en al groen. De lavas is al weer een halve meter hoog en de bieslook staat al bijna in bloei. Ik had de salie en het currykruid helemaal terug gesnoeid en deze beginnen  mooie nieuwe blaadjes te krijgen. Het enige kruid wat nog niet is opgekomen is selderij. Volgens mij is het een eenjarige, maar vorig jaar kwam hij na de winter op....
In de achtertuin doen de kruiden het ook goed in de verticale tuin in zowel de verticale als horizontale flessen en in de balkonbakken. Zelf de chocolade munt die een metalen bak zonder gaatjes, loopt weer uit. In de winter stond deze vol water en was helemaal bevroren. Dit is dus ook een hele sterke plant  en geen last van de vorst gehad. 

Hopelijk nemen de temperaturen weer een beetje toe en begin de tuin er weer steeds mooier uit zien. Dan duurt het daarna ook niet zo lang meer om de eerste peultjes, radijsje en sla te eten. 

Theetuin

In de zomer staat de tuin vol met kruiden en bloemen, wat is dan mooier om daar ook heerlijk drankjes van te maken. Ik gebruik mijn kruiden iedere dag om mee te koken en daarnaast maak ik ook heerlijke kruidenthee. Wat ik nu in overvloed heb, droog ik in mijn voedseldroger zodat ik in de winter ook heerlijke theemixen heb. Naast dat deze thee heerlijk is, hebben een aantal kruiden ook geneeskrachtige werkingen. Dat is altijd mooi mee genomen.
Nu ik deze blog schrijf, realiseer ik me dat ik in mijn kleine stadstuintje best veel heb staan. 
Je hebt van die thee-eitjes of schepjes. Ik zelf vind ze niet zo handig schoonmaken, dus ik gebruik papieren zakjes die je kan weggooien. Laat kruiden thee 3-5 min trekken voor de beste smaak

Citroenmelisse
Heerlijke geurende plant die naar citroen ruikt bij een enkele aanraking. Oorspronkelijk komt dit kruid uit de middellandse zee. In de winter sterft hij af, maar in het voorjaar komt hij weer op. De bloemen trekken ook veel bijen aan wat ook weer goed is voor de andere planten. Gebruik de jonge groene bladeren voor een heerlijke thee. De bladeren kun je ook prima drogen .

Citroenmelisse werkt kalmerend en ontspannend, het is slaap bevorderend en revitaliseert het zenuwstelsel. Daarnaast wordt het door de krampstillende, spijsverteringbevorderende eigenschappen gebruikt bij maag/darmkrampen, kolieken, misselijkheid, winderigheid en menstruatiekrampen.

Lavendel
Mijn 3 lavendel planten zijn dit jaar slecht. Eentje is sterven na dood en de andere ziet er ook niet echt geweldig uit. Ik denk dat ik toch maar een paar nieuwe moet gaan kopen. Lavendel kun je overigens ook prima in een pot houden. Voor thee gebruik je een paar verse bloemetjes. Lavendel kalmeert en vermindert stress: heerlijk om 's avonds te drinken om lekker te kunnen slapen. 

Munt
Tegenwoordig kun je bij ieder restaurant of bar wel verse muntthee bestellen. Hier kun je gewone munt of Marokkaanse munt voor gebruiken. Munt is een enorme woekeraar, het voordeel is dat je veel munt kunt oogsten. Een lekkere combinatie is met honing maar ook met een schijfje gember. Probeer de verse groene blaadjes te oogsten. Munt kun je ook prima drogen, hier heb ik al eerder over schreven.  Munt zorgt voor een goede spijsvertering en helpt tegen misselijkheid en hoofdpijn.
Kamille
Dit jaar heb ik voor het eerst kamille kunnen oogsten. In gedroogde vorm ben ik niet zo'n fan van kamille, maar ik heb hem voor het eerst vers geprobeerd en heerlijk. Je kunt zowel de gele bloemhoofdjes als de witte blaadjes gebruiken. Kamille heeft ook heel veel geneeskrachtige werkingen. Het is ontstekingsremmend, verlicht kiespijn en wordt gebruikt bij verkoudheid. Door met de thee te gorgelen, kun je keelpijn verlichten.

Salie/Tijm
Als ik last van mijn keel heb gebruik ik salie en tijm. In thee geven ze een sterke smaak, maar een prima middel voor keelpijn. Ik combineer dit dan met gember en honing. Tijm zie je ook veel in hoestdrank. Beide planten zijn vaste planten die over het algemeen wel tegen de winter hier in Nederland kunnen. Ik had al een tijm in de voortuin staan, maar dit jaar ook een nieuwe gezaaid met de AH Moestuintjes. Deze groeit inmiddels ook erg goed en groeit in mijn flessen toren.

Rozenblaadjes
Ik heb het zelf nog nooit geprobeerd, maar in principe kun je zelf ook thee maken van rozenblaadjes. Je kunt hiervoor iedere onbespoten, sterk geurende roos gebruiken. Pluk de rozen bij voorkeur als de zon schijnt en de geur het aller sterkst is. Je herkent dat moment ook aan de bijen die er dan hun nectar en stuifmeel komen halen. Vroeger werd de roos als medicinale plant gebruikt, pas de laatste jaren als sierplant. 

Gedroogde vruchten
Je kunt je eigen mengsels ook maken allerlei gedroogd fruit zoals appel, frambozen, bramen, aardbeien, citroenschillen of gedroogde specerijen zoals gember, kaneelstokjes, anijs of venkelzaad.  Het fruit heb ik gedroogd in de voedseldroger, maar dat kun je ook in de oven op een lage temperatuur doen. Citroenschillen zijn heerlijk om toe te voegen aan allerlei melanges. 

Icetea
Ik ben totaal geen fan van de icetea die wordt verkocht. Het is veel te zoet en ik ontdek geen natuurlijke smaak. Laatst heb ik geprobeerd om zelf één te maken en ik ben helemaal om. Een heerlijker krachtige smaak. Bij het warme weer heerlijk met ijsblokjes.

• een paar zakjes normale thee
• citroenschijfjes
• gedroogde vruchten naar smaak
• kruiden naar smaak
• honing/zoetstof/stevia of suiker 

Voor een volle pot thee gebruik ik 3 zakjes thee en voor de rest voeg ik alle ingrediënten toe. Dit laat ik helemaal afkoelen en zeef dan alle ingrediënten eruit. Dan lekker koud in de koelkast. 

Waar maken jullie nog meer thee van. Wat zijn jullie favoriete theerecepten uit de tuin. Ik ben benieuwd.  

De Oogst

Wat is deze periode toch een fijne tijd voor de moestuin. Met deze temperaturen en de regen, groeit alles als kool. Met de echte voorjaarsgroente is het nu toch afgelopen. Ik oogst zo nu en dan nog wat peultjes, maar de plant begint langzaam aan geel te worden. De erwtjes daarentegen heb ik later gezaaid en die beginnen nu te komen. 
Het duurt ook niet meer zolang tot ik de eerste broccoli en courgettes kan gaan oogsten. Er komen al wat mannelijke bloemen en de eerste vruchtvorming is ook al te zien. De bloemen kun je overigens heerlijk vullen. De goudsbloem heeft ook al de eerste knoppen. De braam staat in bloei en de eerste frambozen en blauwe bessen zitten al aan de plant. 

Nu de oogst van vandaag

• Peultjes
• Andijvie
• "vergeten" knoflook
• Aardbeien
• Peper
• Sla (rode, iceberg, rucola, eikenblad, hertshoornweegbree)
• Kruiden: peterselie, munt, bieslook, citroenmelisse, koriander, salie, tijm, rozemarijn, bonenkruid, dille, lavas, selderij, kamille. 

De knoflook heb ik in november 2014 in de grond gestopt. Vorig jaar vond ik ze wat klein en zielig. Ik heb ze laten staan en dit jaar zijn het grote bollen geworden, groter dan die afgelopen herfst zijn gezaaid. 
   

Zomerstamppot

• andijvie
• aardappelen
• gedroogde tomaten 
• cherrytomaten
• knoflook
• pepertje
• melk
• boter
• peper/zout
• chipolata worstjes 
• Peterselie/bieslook

Kook hiervoor de aardappelen en maak hiervan samen met de melk een heerlijke puree van. Voeg wat boter toe zodat het extra smeuïg wordt. Bak de worstjes en bak zachtjes een paar teentjes knoflook in schil mee. Deze kun je ook in de oven poffen. Haal de zoete knoflook puree uit de schil. Snijdt de andijvie fijn, samen met de gedroogde tomaten. Snijdt de cherrytomaten in vieren. Hak een pepertje fijn.
Maak nu de stamppot van de aardappel puree, de andijvie, tomaten, pepertje en knoflook puree. Garneer het geheel met peterselie en bieslook en serveer met de worstjes.  

Toetje
Aardbeien met slagroom en chocolademunt 

Eet Smakelijk!

De Kruidentuin: Chimichurri

Jullie hebben al eerder mijn achtertuin gezien. Nu de voortuin aan de beurt. Ook hier heb ik eetbare planten staan. Het zijn vooral veel kruiden en daarnaast staat er een vijgenboompje van de buurvrouw en een gojibes. De kruidentuin wordt steeds groter. Ik vind het ook heerlijk om met al die kruiden te koken.
Het is jammer dat een aantal kruiden in de winter afsterft , maar gelukkig heb ik al heel wat gedroogd in mijn dehydrator. 

Kruiden kun je ook heel gemakkelijk zonder dehydrator drogen. Doe dit bijvoorbeed met kruiden die je over hebt. Je bindt ze samen met een touwtje en hangt zo op een droge plek op, bijvoorbeeld aan een gordijnenrails. Eventueel kun je er een papieren zakje om doen. Dit om de droge kruiden op te vangen. 

Koken met kruiden is super lekker en gezond. Kruiden geven veel smaak aan je eten. Met een kruidentuin heb je een complete apotheek. De meeste kruiden kun je ook in een pot kweken zowel binnen als buiten. Hieronder een paar kruiden die ik in mijn tuin heb staan verder toegelicht. 


Munt
Tegenwoordig kun je bijna overal muntthee kopen met honing, maar het is natuurlijk veel leuker om die zelf in je tuin te hebben. Als je eenmaal munt in je tuin hebt staan, kom je er niet meer af. Het is een enorme woekeraar. Een plant die heel gemakkelijk is. Hoe meer je er afknipt hoe meer zijtakjes (en dus meer munt) zich vormen. Helaas houdt het munthaantje ( een glimmende kever) ook van munt.... en helaas ook van mijn munt. Munt is heerlijk te gebruiken als thee, maar ook in salades, in combinatie met fruit en chocola. Munt helpt ook als je maagpijn hebt. In de winter vallen de bladeren af, maar in het voorjaar groeit de plant gewoon weer verder. 

Citroenmelisse
Het blad van citroenmelisse lijkt een beetje op die van munt, maar je kan het heel gemakkelijk onderscheiden, door het blad te kneuzen. Er zal een citroengeur vrij komen. Citroenmelisse is ook heerlijk te gebruiken als thee en in salades. In de winter vallen de bladeren af en blijven alleen wat dorre stelen over. Snoei die in het voorjaar en je krijgt weer een mooie plant.

Lavas
Ook wel maggiplant genoemd. Een favoriet kruid voor het maken van soepen en sauzen. Door het gebruik van lavas hoef je minder zout te gebruiken. Ook deze plant sterft in de winter, maar komt in het voorjaar weer op. Hier heb ik ook flink wat van gedroogd zodat ik in de winter ook heerlijke soepen kan maken. 

Peterselie
Er zijn twee soorten peterselie: de platte en de krulpeterselie. De platte heeft veel meer smaak. De krulpeterselie wordt vaak ter decoratie toegevoegd. Je kunt peterselie zelf opkweken uit zaadjes, maar ook gewoon een potje kopen. Wil je zelf zaaien, week de zaden dan eerst 24 uur in lauw water. Het ontkiemen duurt wel 2 tot 4 weken. 
Peterselie is ideaal voor soepen, sauzen, ter garnering. Het mooie is dat peterselie elke keer weer aangroeit, zolang je het hart intact houdt. Peterselie is tweejarig, dat wil zeggen na het tweede jaar maakt hij zaad aan en sterft daarna. Het beste is dus elk jaar opnieuw zaaien. 

Thijm
Een van mijn favorite kruiden, ook als ik last heb van mijn keel. Een paar takjes thijm in heet water het liefst met wat gember, salie en honing. Thijm heeft namelijk een antiseptische werking, het wordt vaak gebruikt voor hoestdrankjes. Thijm is ook ideaal om te drogen of in allerlei gerechten te gebruiken zoals pastasauzen, stoofschotels of bij aardappels. 

Salie
Dit is voor de meesten een vrij onbekende kruid. Het heeft een vrij sterke smaak, maar ik vind hem milder dan bijvoorbeeld rozemarijn. Salie is perfect bij varkensvlees. Super lekker is ook om een paar blaadjes eventjes te bakken. Je kunt het ook gebruiken voor een italiaans kruidenmengsel. Net als veel ander kruiden, goed te drogen. Salie wordt al heel lang gebruikt voor allerlei aandoeningen. Salie remt de groei van schadelijke bacterien.  Ook ideaal bij een keelonsteking.

Met al die mooie kruiden heb ik dit jaar heerlijke azijnen gemaakt. Echt heel simpel. Je verwarmt (natuur) azijn in een pan. De kruiden stop je in de fles en vult hem dan weer met azijn. 
Daarnaast heb ik verschillende kruiden, maar ook specerijen met komkommers en pepers ingemaakt.
Wat is nou het verschil tussen kruiden en specerijen. Kruiden zijn verse groene bladeren of stengels. Specerijen zijn gedroogde wortels, zaden of andere delen van de plant. Koriander is bijvoorbeeld in bladvorm een kruid. De zaden zijn specerijen. De korianderzaden heb ik gebruikt om de komkommers in te maken. Als kruid heb ik dille gebruikt.
Ik bewaar allerlei potjes en flesjes voor het bewaren van de sauzen, azijnen, ingemaakte groente en gedroogde kruiden. Ik heb ze dan ook in verschillende soorten en maten. Dit jaar heb ik er ook een paar in Hongarije gekocht met leuke geruite deksel. Ze waren daar lekker goedkoop!

Veel kruiden kunt je naast drogen ook inviezen. Je kunt ze gewoon de blaadjes invriezen in een zakje. Je kunt ze ook in een ijsblokjesbakje doen samen met water, boter of olie. De kruiden moet je dan eerst fijnhakken. Het mooie hiervan is dat je mooie porties hebt. 

Eerder heb ik al pesto gemaakt, dit keer wordt het Chimichurri. Dit lijkt heel erg op pesto.Chimichurri heeft geen noten en geen kaas.  Het komt oorspronkelijk uit Argentinie. Het is super lekker bij vlees maar ook heerlijk om brood in te dippen.

Recept:

• bosje peterselie
• 1 teen knoflook
• paar takjes oregano, alleen blaadjes
• paar takjes thijm, alleen blaadjes
• paar stengels bieslook
• 1 peper ( kan ook zonder)
• azijn / olijfolie
• zout/peper

Hak alle kruiden, peper en knoflook zo fijn mogelijk. Meng dit allemaal met evenveel azijn en olie. Breng op smaak met wat peper en zout.
Je kunt ook zelf je favoriete kruiden gebruiken en daarmee experimenteren.

Eet smakelijk!